Trong tiếng Anh danh từ “school”: a place where children go to be educated. (Cambridge 4th)

Tạm hiểu: “Trường” là “nơi mà ở đó trẻ em được giáo dục [một cách nghiêm chỉnh, có hệ thống].”

Trong tiếng Anh-Mỹ, thì “school” cũng mang nghĩa là “college” hoặc “university”, cũng có khi nó được dùng như một khoa hoặc “trường con”.

Ngoài ra, “school” còn có một nghĩa nữa là “group of painters, writers, poets, etc. whose work is similar, especially similar to that of a particular leader”. (Cambridge 4th)

Trong trường hợp này, tạm hiểu ngắn gọn “school” là “trường phái”. Ví dụ như “the Impressionist school of painting” là “trường phái hội họa ấn tượng”, hay “the Behaviorist school of thought” là “trường phái tư duy theo thuyết hành vi.”

Hiểu sâu một chút, trong những nền giáo dục tự do và khai phóng, danh từ “school”, ngoài nghĩa là trường học thông thường, còn phải là “trường phái”. Kiến thức có rất nhiều cái đã là nền tảng chung, phải dạy cho đúng và giống nhau, nhưng cách truyền đạt và tiếp cận thì có thể khác nhau tùy vào nhiều yếu tố khách quan lẫn chủ quan.

Tôi lấy một ví dụ, khi đào tạo cao học kinh doanh, có nhiều trường rất thích dùng “case study” (những trường hợp điển hình) để dạy, và vẫn có nhiều trường dạy theo lý thuyết thuần túy, và hiển nhiên, có nơi thì là sự kết hợp. Những nguyên lý cơ bản trong kinh doanh gần như là dạy giống nhau, nhưng cách tiếp cận là hoàn toàn khác. Chẳng có vấn đề gì cả, cái nào cũng có cái hay riêng, quan trọng là hiệu quả đào tạo có được ai công nhận và bước ra thực tế làm việc hiệu quả hay không. Bản sắc riêng, một phần, nằm ở chỗ đó.

Kiến thức cốt lõi, những học thuyết hay nguyên lý trong các ngành nghề thường khá là “fixed” (cố định), thậm chí nhiều lúc bất biến vì hiện tại hiểu biết của con người người chỉ tới đó. Các trường dĩ nhiên là phải dạy những kiến thức nào để thành ra một hệ thống và có trật tự.

Tuy nhiên, mỗi nơi sẽ có người dạy khác nhau, phương pháp dạy khác, góc nhìn khác nhau, hoàn cảnh xã hội lại càng khác nhau, nên sẽ tạo ra những “kiến thức” khác nhau, có độ “chênh” ít nhiều mặc dù cốt lõi là như nhau. Chính sự “chênh” ít nhiều đó tạo ra bản sắc trong giáo dục và đào tạo. Vì cơ bản, sống và làm việc thì phải có bản sắc.

Thông thường, bậc đại học hoặc sau đại học, nhiều nơi người ta hay dùng chữ “school of XYZ”, hàm ý sâu xa là vậy. Cơ bản, dạy và học là phải có bản sắc, nói theo kiểu “dân chơi” là phải “chất chơi”. Chơi không “chất” thì ngồi yên, nhìn người khác chơi.

Thêm một ý khác, các bạn nhìn ra nước ngoài, rất hiếm khi cả một cấp học dùng chung duy nhất một bộ giáo trình. Cả một nước, từ vùng núi tới đồng bằng, mà xài chung một bộ giáo trình tiểu học là sai cơ bản về mặt giáo dục. Chỉ cần dạy đúng kiến thức cốt lõi, còn chọn giáo trình gì hay phương pháp gì là tùy trường. Làm gì cũng phải hiểu bản chất.

Nói cao xa là nói những nước tiến bộ. Ở những nơi có nền tảng giáo dục và đội ngũ yếu kém thì cũng không thể bàn gì sâu.

Xem thêm những bài viết sau:


LƯU Ý: Tất cả các bài viết của thầy La Thành Triết chỉ phản ánh quan điểm cá nhân, không mang tính khoa học và không phục vụ mục đích thương mại. Thầy không khuyến khích sự sao chép, đăng tải hoặc chia sẻ ra cộng đồng dưới bất kì hình thức nào.