Để bảo vệ một ý kiến, luận điểm hay quan điểm nào đấy, người nói hoặc viết cần phải đưa ra những lập luận và bằng chứng. Những lập luận và bằng chứng này có thể cũng chỉ là một ý kiến, luận điểm hoặc số liệu đã được công khai và chấp nhận tương đối rộng rãi.

  • Luận điểm: Việt Nam đã chống dịch Corona thành công.
  • Luận điểm ủng hộ: Bộ y tế nói, hiện tại, chỉ có hơn 66 ca dương tính đang cách ly.

Nói suông thì không có giá trị, nên phải dẫn ra nguồn. Thông thường, nguồn càng to thì độ tin cậy, giá trị càng lớn. Ở trên, Bộ y tếnguồn.

Trong khoa học, nếu sử dụng một ý kiến, luận điểm hoặc số liệu của người khác, thì phải chỉ ra nguồn. Tại sao phải làm vậy?

Thứ nhất là thể hiện sự nghiêm túc và độ tin cậy (ít ra cũng đã có người nói như thế này trước mình, và được chấp nhập rồi). Thứ hai, là thể hiện sự biết ơn đối với ý kiến, luận điểm hoặc số liệu của tác giả.

Việc chỉ ra nguồn thì gọi là trích dẫn. Tiếng Anh gọi là citation. Trích dẫn là một việc rất quan trọng trong lĩnh vực khoa học – học thuật hàn lâm. Người trích dẫn chứng tỏ sự nghiêm túc, độ sâu và rộng của kiến thức, còn người được trích thì chứng tỏ được sự ảnh hưởng trong lĩnh vực.

Xếp hạng một nhà khoa học – công nhântrong lĩnh vực khoa học – học thuật hàn lâm, người ta hay dùng những chỉ số liên quan đến sự trích dẫn. Đại khái, một nếu một người nào đó có ý kiến, lập luận và số liệu được trích càng nhiều lần, trong nhiều bài viết có sức ảnh hưởng được xuất bản, thì người đó càng có sức ảnh hưởng.

Sức ảnh hưởng này có thể kéo theo rất nhiều giá trị và lợi ích được giới công nghiệp và giáo dục khai thác. Ví dụ, trường đại học có nhiều công nhân khoa học có sức ảnh hưởng, nhiều bài nghiên cứu có lược trích dẫn cao thì trường đại học đó có thứ hạng cao. Rõ ràng, trích dẫn được sử dụng là một thước đo rất hiệu quả trong giới khoa học – học thuật hàn lâm.

Khi học môn phương pháp nghiên cứu khoa học, sinh viên sẽ phải làm quen với việc trích dẫn. Thay vì đưa ra ý kiến chung chung, thì sinh viên cần tìm những luận điểm và số liệu từ nguồn cụ thể để ủng hộ cho quan điểm của mình. Tức là phải đọc sách và bài báo khoa học để tìm luận điểm phù hợp, và trích trong bài viết.

Trích dẫn trong bài viết gọi là in-text citation.

(Corona, 2020) hay Corona (2020) states that là những dạng trích dẫn cơ bản.

Khi đã trích dẫn rồi, thì ở cuối trang hoặc cuối bài viết, phải chỉ cho người đọc biết là mình trích ở đâu. Ví dụ: Corona, V. (2020). Health disaster. Wuhan, China: The World.

Cái này thường được ghi trong phần tham khảo, tiếng Anh gọi là references.

References

Corona, V. (2020). Health disaster. Wuhan, China: The World.

Có nhiều quy tắc trích dẫn, theo APA, MLA, ChicagoISO 690 v.v. Nhưng đừng lo, bây giờ phần mềm Microsoft Word hay Endnote đã giúp rồi, các bạn sinh viên không cần học quy tắc gì cả. Những cái này là chuyện vụn vặt.


Khoa học là một cuộc chơi, với những khái niệm, quy tắc và luật chơi của riêng. Nó cũng là một cuộc chơi như bao nhiêu cuộc chơi khác. Industrial Revolution 4.0, Internet of Things, Big Data, AI hay thủ lĩnh tôn giáo, lãnh tụ tin thần thì gặp Coronavirus cũng méo mặt cả thôi, phải không các bạn?


Tham khảo bài viết