Gần chỗ tôi ở có mở một cửa hàng tạp hóa. Sáng nay khai trương, tôi đi bộ ngang qua, nghe người dẫn chương trình giới thiệu, đại ý “công ty” cảm ơn “bà con” đã ủng hộ trong thời gian vừa qua v.v.

Nói chơi một chút về ngôi thứ và danh xưng trong tiếng Việt.

Thật ra, trong mối quan hệ kinh doanh, thì là phải gọi là “công ty” và “khách hàng”, gọi vậy mới có sự tương đồng về ngôn ngữ. Đây là điều rất cơ bản nhưng không phải ai cũng nhận ra.

“Bà con” là những người có mối quan hệ, gọi theo “dân gian”, là quan hệ “máu mủ ruột thịt” (dù gần hay xa). Dùng từ “bà con” sẽ, dù là vô tình hoặc cố ý tạo ra yếu tố cảm xúc, làm chúng ta bị tác động một cách vô thức. Nói “công ty” chúng tôi rất tốt với “bà con” là cách nói rất khôn để tạo ra cảm xúc và từ đó chi phối cảm xúc. Quan hệ “bà con” gì ở đây? Nếu “bà con” mua thiếu vài ngàn, hôm nào tiện sẽ ghé trả thì “công ty” có chịu không? “Công ty” có dám bỏ câu “Hàng mua rồi, miễn đổi trả.” không?

Trong các mối quan hệ giữa một “tổ chức” và các các nhân, nếu dùng từ “bà con” sẽ mang lại hiệu quả thuyết phục và tính chiêu dụ cao hơn. Trong các mối quan hệ dân sự xã hội, nghe càng thân thương, càng thiết tha, thì nhiều khi thì bên trong là sự giả tao. Đó là một “mánh lới” trong giao tiếp và truyền thông.

Ai làm việc liên quan tới con người, chắc chắn hiểu được một điều, đó là, nếu biết cách khai thác ngôn từ thì sẽ tạo ra hiệu quả cảm xúc rất lớn.

  • Người sống trong một đất nước, được gọi là “người dân”.
  • Đất nước được điều hành bởi một chế độ chính trị, được gọi là “chính quyền”.

Mối quan hệ “chính quyền” và “người dân” là mối quan hệ trung tính về cảm xúc, bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ, phù hợp và tương đồng về mặt ngôn ngữ. Dùng những từ như “nhà nước”, “nhân dân” hay “đồng bào” là cách nói sẽ giúp đánh vào cảm xúc và chi phối cảm xúc. Khi cảm xúc chi phối thì hành vi không còn sáng suốt.

Tôi và vợ tôi đi mua đồ, một người phụ huynh của vợ tôi bán, nói “cô dạy cháu nhà, cô mua nên phải ưu tiên cho cô”. Nhiều khi con người rất tình cảm; nhưng cũng nhiều khi “bỗ bã” xã giao. Tôi cười cười. Thật ra, cứ bán hàng đúng chất lượng, đúng giá, không cần ưu tiên gì đâu. Khách hàng thì ai cũng như ai. Làm đúng, làm thật, có chất lượng, có trách nhiệm là thể hiện sự tôn trọng và quý nhau cao nhất rồi. Xã hội càng nhiều lời thì càng ít lời thật.

Tiếng Việt hay bất kì ngôn ngữ nào, đều không đơn giản, muốn dùng đúng, muốn tỉnh táo để không bị chi phối thì phải nắm vững ngôn ngữ. Điều này đòi hỏi phải học hành nghiêm túc và sâu sắc cộng với tố chất thiên bẩm. Học tập đúng mức thì rất gian khổ chứ không phải chuyện đùa.


LƯU Ý: Tất cả các bài viết của thầy La Thành Triết chỉ phản ánh quan điểm cá nhân, không mang tính khoa học và không phục vụ mục đích thương mại. Thầy không khuyến khích sự sao chép, đăng tải hoặc chia sẻ ra cộng đồng dưới bất kì hình thức nào.