Truyền thông đăng tải thông tin một công ty Hoa Kì đang thử nghiệm nuôi lợn để lấy nội tạng, ghép cho người và đã đạt một số kết quả tương đối khả quan. Một công ty Trung Quốc cũng đang thử nghiệm tạo bào thai người lai khỉ, mục tiêu là để có nguồn nội tạng ghép cho người và phục vụ nghiên cứu y học.

Anh bạn thầy khá am hiểu vấn đề, nói rằng việc này quá “nghịch đạo”. Mà  “đạo” cái gì thì anh em cũng không biết định nghĩa thế nào cho đúng. Thật ra, chuyện xã hội muôn màu, trên dòng phát triển, cái gì xảy ra thì cũng có nguyên nhân, không có gì vô duyên vô cớ. Vấn đề là mỗi người chấp nhận và chối bỏ được mấy phần.

Trong một bài viết trước đây, thầy có nói, động từ phát triển hay cải thiện trong tiếng Anh là developimprove; develop bắt đầu bằng de-, improve cũng bắt đầu bằng im-. Trong tiếng Anh, tiền tố de– và im– có nghĩa phủ định. Cái này chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên. “Chiết tự” tiếng Anh cho vui thế thôi nhưng nhiều khi cũng có ý nghĩa.


Khi bị một bệnh nan y [hoặc tai nạn], trong một số trường hợp, cần phải tìm bộ phận thay thế. bộ phận thay thế, thường là nội tạng, tim – gan – thận – phổi – ức – tụy – ruột hay võng – giác mạc. Tây y làm rất giỏi việc cấy ghép này.

Có nhiều quan điểm trái chiều về vấn đề này. Có người nói chuyện sinh – lão – bệnh – tử, không nên can thiệp. Có người nói, thành tựu y khoa là phải vận dụng, xã hội phải ngày một đi lên, cần bỏ những suy nghĩ cổ hủ. Rồi sẽ có một ngày, cần thay cái nào thì thay cái đó, bộ phận nào lão hóa thì thay bằng cái khác, con người sống mãi mãi. Thách thức quy luật sinh – lão – bệnh – tử, thành – trụ – hoại – diệt trong các tôn giáo.

Có người đứng ngoài thì không đồng ý, nhưng nếu người trong cuộc, khi chính bản thân hoặc người thân cần ghép thì thế nào. Thành ra, nên hay không nên, ghép hay không ghép là chuyện không cần tranh cãi vì không ai sống thay chúng ta được, và chúng ta cũng không sống giùm người khác được. Ai cũng muốn làm hết sức trong khả năng của mình để giải quyết vấn đề.

Nhưng không phải vô duyên vô cớ mà sinh ra vấn đề.


Thầy có dịp thăm một người bà con, khá ngạc nhiên là trong nhà không có bếp lửa, tất cả mọi nấu nướng đều dùng bếp từ hoặc bếp hồng ngoại, loại bếp làm chín thức ăn không phải bằng ngọn lửa đốt nóng trực tiếp mà dùng năng lượng hồng ngoại hoặc vài kĩ thuật khác tác động. Thời trước, bên cạnh bếp củi cũng có bến điện, nhưng dần dần không còn thấy sử dụng, có thể do quá tốn điện năng và một số nguy hiểm khác.

Việc dùng củi than để nấu ăn trong thời điểm hiện tại là gần như không thể, và đa phần dùng là bếp gas. Bếp hồng ngoại hay điện ngày càng được phổ biến vì tính an toàn, tiện lợi và tiết kiệm chi phí hơn bếp gas (theo như quảng cáo). Nếu để ý, các bạn cũng sẽ dễ thấy các quán ăn hiện nay cũng sử dụng điện để nấu những nồi nước dùng lớn. Nồi điện chuyên dụng, không khói, không gas, rất an toàn, độ bền cao (theo như quảng cáo).

Ngọn lửa từ gỗ và than là ngọn lửa tự nhiên quân bình nhất, tốt nhất cho việc nấu ăn. Còn lửa từ bếp gas thì quá nóng, lửa của bếp điện hay hồng ngoại thì thì quá nhanh. Nấu ăn là một bước trong quá trình chế biến và ngọn lửa khi nấu quyết định chất lượng đồ ăn. Nếu nấu ăn không dùng ngọn lửa trực tiếp thì rất hại đồ ăn. Cho nên, nhìn gia đình nấu ăn không có lửa, thầy đoán chắc sớm muộn cũng nảy sinh vấn đề bệnh tật, vì thức ăn một phần quyết định số phận.

Dĩ nhiên, ngọn lửa là một khía cạnh quan trọng, nhưng không riêng gì ngọn lửa, mà còn hàng trăm ngàn yếu tố khác, từ trồng trọt, thu hoạch, bảo quản đến sơ chế thức ăn, và cả ngành công nghiệp trồng trọt, sinh học, hóa chất, biến đổi gen, chế biến, đóng hộp cùng hỗ trợ cho ngành công nghiệp y tế v.v.

Hiện nay, thanh thiếu niên ưa chuộng các loại thức ăn chế biến sẵn, nước giải khát đóng chai v.v. Hôm trước, thầy thấy một phụ nữ mang thai, cầm lon cô-ca-cô-la và xúc xích chế biến sẵn, ăn trong một cửa hàng tiện lợi. Nhiều bạn sinh viên cũng sử dụng nhiều loại mỹ phẩm công nghiệp, trong thời gian dài. Thầy nói, chính những thứ này tích tụ, phần nào gây ra rất nhiều vấn đề cho con trẻ em sau này. Thầy thấy lo lắng, nhưng dòng chảy xã hội là như vậy.

Hay như việc phẫu thuật, ban đầu mục đích của phẫu thuật là để dành cho những tai nạn bên ngoài trong chiến tranh và lao động, sao đó chỉnh cả dị tật bẩm sinh, rồi dần dần xử lý những vấn đề bên trong do bệnh tật và đến nay thì con người chủ động chỉnh sửa cho “đẹp” hơn, gọi là phẫu thuật thẫm mỹ. Tất cả cũng từ ngành công nghiệp mà ra, nghe lời xúi của “chuyên gia thầy dùi”, giáo dục khách hàng, tạo nhu cầu, bán hàng và có lực lượng khách hàng trung thành để nuôi ngành công nghiệp. Sống trong “bầu không khí truyền thông công nghiệp” thì dễ, mà cũng rất khó tìm ra một con đường cho mình. Tuy nhiên, mọi thứ đều là quyết định cá nhân và cần được tôn trọng.

Cần một lời khuyên, chẳng hạn như y tế hay giáo dục, chúng ta thường tìm thông tin đầu tiên từ Internet, và khả năng rất cao là gặp nội dung từ người chuyên viết nội dung (content writer). Hiện nay, người ta đã tạo ra những công cụ có khả năng sản xuất nội dung hàng loạt từ dữ liệu có sẵn. Cứ nạp dữ liệu và “dạy dần dần” thì sẽ có chuyên gia “sáng tạo” nội dung. Rất may, cũng đã có công cụ thông minh giúp phát hiện nội dung nào là do người viết, nội dung nào là do máy viết. Nhưng, máy chuyên dụng hay người sản xuất nội dung chuyên nghiệp thì chất lượng có gì khác nhau?

Các bạn thấy đấy, dòng chảy xã hội rất thú vị nếu lý giải vấn đề dưới một lăng kính đặc biệt.

Tham khảo bài viết


(*) Thực chất, ngành điện và ngành khí đốt hỗ trợ và cũng cạnh tranh với nhau cũng rất cam go. Thói quen sử dụng bếp ảnh hưởng đến những ngành năng lượng [gần như] độc quyền này. Nó cũng giống như giấc mơ xe điện vậy.