Tối hôm trước, ngồi tôi ngồi uống café với vài người bạn. Anh kia gọi ly trà sữa, nói với em nhân viên là cho anh ít ngọt thôi, không cho đường cũng được, anh bị tăng đường huyết. Em nhân viên nói là “trà sữa thì phải ngọt anh ơi”. Tôi ngồi bàn bên cũng muốn khuyên anh, nếu sợ thì nên uống nước lọc.

1. Vừa sáng nay tôi đọc thấy công ty Apple chính thức bán máy đo đường huyết, trùng hợp thật. Chăm sóc sức khỏe là một thị trường rất “màu mỡ”, nên bán các loại máy đo và các loại vòng đeo tay theo dõi sức khỏe thì không lo thiếu khách hàng. Không khó để nhận ra điều này nếu chú ý quan sát; còn để tin cậy hơn thì chỉ cần phân tích [cơ bản] cơ sở dữ liệu khổng lồ mà Apple thu nhập được từ trước đến này thì dễ dàng nắm rõ các hành vi, từ thói quen ăn uống sinh hoạt cho đến công việc; và thậm chí là đoán ra cả suy nghĩ của từng khách hàng và biết được có bao nhiêu phần trăm khách hàng đang bị tiểu đường, “gút”, cao huyết áp v.v.

Nhiều bạn học viên dùng thiết bị đeo tay điện tử, một số là “smartwatch”, một số là “band”. Tôi nói thế này, dù muốn hay không, mỗi ngày cơ thể chúng ta cũng đang bị dính đủ loại tia và sóng, như 4G, wifi hay bluetooth; cho nên, nếu không phải vì công việc bắt buộc hay trong trường hợp nguy cấp, thì không có lý do gì mà phải đeo thêm thiết bị vào cổ tay để bị quét thêm từng mạch máu.

2. Vừa rồi có người bạn hỏi tôi về saffron, mấy trăm triệu một kí lô?! Người ta nói đó là nhụy hoa nghệ tây. Tôi tìm hiểu và rất ngạc nhiên khi biết loại gia vị [bình thường] này đắt tiền như vậy. Món xứ người, người xứ mình thử dùng cho biết thì cũng được, nhưng không cần thiết.

Trong ẩm thực, mỗi quốc gia, mỗi vùng đều có các loại gia vị khác nhau, có nơi sử dụng gia vị này, có nơi sử dụng gia vị kia. Ẩm thực Nhật thích gia vị này, ẩm thực Ấn dùng gia vị kia, Việt Nam cũng có gia vị của Việt Nam. Vùng này hay dùng gia vị này, vùng kia thì ưa chuộng thứ khác. Tôi ví dụ, người miền bắc hay kho thịt heo với nghệ, còn người miền tây thì hay kho với nước màu dừa.

Giá thị trường của gia vị đó cao hay thấp là do cung cầu hoặc bị làm lái buôn làm giá; còn nếu xét ở khía cạnh giá trị sử dụng [trong y học chẳng hạn], thì tùy trường hợp sử dụng mà đánh giá dược liệu đó tốt hay không tốt. Ví dụ, những ai muốn có đường ruột khỏe thì nên ăn kèm thêm chuối sứ, chứ uống saffron thì không có ích lợi gì đâu. Trong trường hợp này, một kí saffron không bằng vài trái chuối sứ. Còn nếu phòng chống ung thư, thì xin thưa rằng có cả vạn thứ đơn giản và rẻ tiền hơn nhiều.

Tôi nói, mật gấu thì cũng như mật heo; sừng tê giác thì cũng như sừng trâu; đông trùng hạ thảo cũng là loại nấm kí sinh, nước miếng chim yến thì bổ béo được mấy phần. Sâm dây Kon Tum Việt Nam không thua kém sâm Hàn hay sâm Nhật; nếu kém là do quốc gia không biết cách làm thương hiệu.

Chúng ta thường bị ảnh hưởng của truyền thông [và một phần từ giáo dục], cho rằng cái gì hiếm [hoặc khó nuôi trồng], hoặc gắn với các truyền thống tôn giáo [hoặc tâm linh] thì cái đó quý, chẳng hạn như món saffron mà tôi vừa nói trên. Đây là quan niệm [rất] sai lầm.

Dù đứng ở góc độ khoa học duy vật hay duy tâm thì cũng kết luận như nhau cả thôi. Đi thăm người bị bệnh “nan y” mà thấy một nhà đầy nước yến tẩm bổ thì xác định là khó qua. Đó là lời nói thật. Lời thật thì khó nghe.

3. Người bạn tôi làm chủ thầu xây dựng, rất hay ăn nhậu, bị “gút” nặng, nhà thì bán thuốc Tây lâu năm, trị theo Tây y, tốn không biết bao nhiêu tiền, khám, xét nghiệm, chụp, uống v.v. không hết; rồi chuyển qua uống thử bài thuốc dân gian “dừa xiêm trầu không” thì 10 phần bớt 8-9 phần. Thật ra, bệnh này là dạng bệnh đơn giản, có nhiều cách trị. Nhưng trị chỉ là trị chứng [tạm thời] thôi, ăn nhậu cho cố thì cũng bị trở lại. Nhiều khi vì lý do công việc, cũng phải đánh đổi đôi chút. Bạn tôi, cứ ăn nhậu và uống thuốc xen kẽ. Nói cho vui là con người mình nhiều khi cũng phải “đu dây điện”.

Lúc nhỏ tôi bị viêm xoang, dạng viêm rất nặng, tôi còn nhớ nhà khi đó không có xe, mẹ tôi phải bao xe honda ôm chở tôi lên bệnh viện Chợ Rẫy, trị ở khoa Tai – Mũi – Họng; bốc số, chực chờ, mất thời gian vô cùng, khổ ải trăm bề nhưng vẫn không hết. Hơn 20 năm, tối lúc ông honda ôm đó mất mà tôi vẫn chưa hết viêm xoang. Đúng ra thì thành tựu y học phải trị được bệnh này dễ dàng chứ?

Tự dưng đến một ngày, điều chỉnh ăn uống lại thì hết. Không một viên thuốc. Đơn giản là cứ ăn chay tương đối cẩn thận, dẹp bỏ các loại gia vị hóa chất tổng hợp là viêm xoang hết ngay. Có người nói, trên báo đăng rau diếp cá trị viêm xoang tốt; thật ra, có rất nhiều bài thuốc đơn giản để trị, nhưng cũng chỉ là trị triệu chứng, không có thói quen sinh hoạt và lối sống lành mạnh thì trả góp cho bệnh viện suốt đời. Không thể đổi môi trường sống, nhưng ăn uống có ý thức và trách nhiệm là điều mà nhiều người có thể làm được. Các bạn cứ nhớ rằng đại đạo là giản dị nhất.

Tôi và vài người bạn làm nghề thuốc(*) hay nói đùa, nhiều lúc cũng có phần hơi cực đoan và đôi chút mỉa mai, đó là, bây giờ bệnh full, tức là ai cũng có bệnh, một bệnh hay nhiều bệnh, bệnh ít hay bệnh nhiều. Ở một khía cạnh nào đó, bệnh tật rất là hay. Nó là công cụ kì diệu của tạo hóa, xuất hiện để điều chỉnh hành vi của mình; điều chỉnh dần dần và tới lúc điều chỉnh không được nữa thì quật luôn.

4. Hôm trước, nghe người bạn nói vài câu tiếng Pháp nghe rất “sành”, dù người này không hề dạy ngôn ngữ hay làm việc gì cần ngoại ngữ. Tôi hỏi anh nói được nhiều tiếng Pháp không, anh nói để giở sách xem mấy đoạn hội thoại, lâu rồi không ôn bài, hồi đó nói “dữ dằn” lắm. Đó chính là phương pháp đó các bạn; thuộc được vài chục đoạn hội thoại đi rồi hẳn tính đến chuyện học nghe – nói bài bản. Làm cho được chuyện nhỏ trước rồi hãy nghĩ đến làm chuyện lớn [hơn].

Học kĩ năng ngôn ngữ [nghe – nói – đọc – viết] nhiều khi rất đơn giản, học và thi cũng đơn giản, nhưng các bạn xui xẻo bị dẫn dụ bởi thông tin “trên trời dưới đất” dẫn tới quan niệm sai lầm, rồi gặp thêm “thầy bà tào lao” (từ mà tôi hay nói) thì cái đơn giản nhất cũng trở thành rắc rối.

Tham khảo bài viết


(*) ngoài việc học về giáo dục ngôn ngữ, tôi còn có cả bằng y sĩ y học cổ truyền, cũng là “danh chính ngôn thuận” để viết vài ý. Trong các bài viết, thỉnh thoảng tôi vẫn đề cập đến y đạo.