Tình cờ đọc trên báo Thanh Niên bài viết về một võ sĩ quyền người Úc gốc Việt sắp tranh đai vô địch quyền anh “hạng gà”. Tôi cũng tò mò tìm hiểu chút chút về môn này.

Như thói quen, tôi tra từ điển Lạc Việt xem “hạng gà” trong tiếng Anh là gì thì không thấy. Tra thử cả cụm từ “quyền anh hạng gà” cũng không thấy. Tôi dùng Google Translate (tiếng Việt – tiếng Anh) xem thế nào thì cho kết quả sao.

Tra với 4 cụm từ:

hạng gàquyền anh hạng gàmôn quyền anh hạng gàgiành đai vô địch môn quyền anh hạng gàThấy hơi “kì”, tôi tra trên Wikipedia thì thấy được bản thông tin đầy đủ như sau:Kiểm tra trên trang web của ONE Championship thì thấy thông tin về Martin Nguyen như sau:Biết thêm võ sĩ này chơi hạng lông (featherweight), hạng nhẹ (lightweight) và đang chuẩn bị tranh đai vô địch hạng gà (bantamweight). Lúc này tra từ “bantam” trong từ điển Lạc Việt thì biết “bantam” là giống gà nhỏ nuôi trong nhà, cũng là một hạng cân.

Các bạn thấy đó, tìm hiểu một từ như vầy mất cũng vài phút. Làm nghề biên-phiên dịch đúng là không hề đơn giản.

Qua quá trình này tôi cũng khẳng định lại một điều, đó là Google Translate (và Bing Translate, cũng là công cụ tôi thử dùng trong trường hợp này) không giải quyết được gì nhiều. Ngôn ngữ và việc chuyển ngữ, nhất là trong các lĩnh vực chuyên môn, là việc không đơn giản, nếu không muốn nói là rất phức tạp.

Những tiến bộ của khoa học kỹ thuật trong lĩnh vực văn hóa và ngôn ngữ chỉ mới sơ khai, mới chỉ “lớt phớt” ở bề nổi mà thôi.

Google Translate ra đời từ năm 2006 và hỗ trợ hơn 100 ngôn ngữ, 200 triệu người dùng mỗi ngày (theo Wikipedia) nhưng tới nay, hơn 12 năm hoạt động vẫn còn nhiều hạn chế. Ví dụ về ngôn ngữ nêu trên chỉ là một phần nhỏ.

Gần đây tôi hay nghe đến cụm từ trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence – AI), và những cụm từ đao to búa lớn như Cách mạng công nghiệp 4.0 (Industrial Revolution 4.0) v.v. đợi một ngày “robot” sẽ thông minh như con người (thậm chí hơn con người). Tôi nghĩ đó là việc dùng ngôn ngữ hơi quá của ngành công nghiệp, mang nhiều tính thương mại, quảng cáo và “PR” là chính.

Giáo dục vẫn đi sau thời đại, vẫn còn rất nhiều bài thi trên giấy, nhiều bài thi trên máy tính thì đang triển khai ban đầu, chủ yếu thăm dò, và giáo dục trên khắp thế giới vẫn còn rất “truyền thống”.

Những nước phát triển như thế nào tôi không rõ, nhưng đối với những nước đang (kém) phát triển thì những khái niệm này quá xa vời. Đây là chuyện lớn, biết thì nói, đừng hùa theo bậy bạ.

Có những cái vô hạn, nhưng tôi cho rằng khoa học và kỹ thuật rất hữu hạn (và bị chi phối bởi nhiều mục đích kinh tế và chính trị). Chuyện này không cần tranh cãi vì cũng không có tiêu chí hay tiêu chuẩn gì để quyết định đúng sai.


LƯU Ý: Tất cả các bài viết của thầy La Thành Triết chỉ phản ánh quan điểm cá nhân, không mang tính khoa học và không phục vụ mục đích thương mại. Thầy không khuyến khích sự sao chép, đăng tải hoặc chia sẻ ra cộng đồng dưới bất kì hình thức nào.