Có vài bạn sinh viên mới ra trường hỏi về phương pháp dạy, vì chỗ này khác chỗ kia, học ở trường có nhiều cái khác với ngoài thực tế. Chỗ em đòi phải làm như vầy, như kia v.v. Tôi nói, ở đâu thì theo đó. Nói thêm một chút để hiểu bản chất vấn đề.

Trong giáo dục ngôn ngữ, có nhiều cách tiếp cận (approach), phương pháp (method) và kĩ thuật (technique) khác nhau để phục vụ cho quá trình dạy và học. Tính khả thi và mức độ hiệu quả của mỗi phương pháp như thế nào thì tùy thuộc vào rất nhiều yếu tố, từ người học, người dạy, cơ sở vật chất cho tới mục đích học tập .v.v.

Có những nơi rất thích “dạy học theo dự án” (project-based), học cái gì cũng phải ráng nhồi nhét “project” vào cho bằng được, bất chấp mọi thứ. Lại có những nơi rất đề cao “case study” (nghiên cứu tình huống), cái thứ gì cũng phải có “case study” thì mới được v.v. muôn hình vạn trạng, ma trận các phương pháp.

Vậy tôi hỏi rằng, nếu chỉ giảng lý thuyết đơn thuần thì không học được sao? Học viên không thích tương tác, vậy không thể học tiếng Anh được sao? Nếu học viên không thích “team work” thì cũng phải học theo nhóm à? Cho nên, mấu chốt vẫn là chỗ chữ “tùy”. Tùy vào rất nhiều yếu tố, không cần tranh cãi, cũng không cần phải thảo luận thêm làm gì. Tây có lý của Tây, Đông có lý của Đông. (Tham khảo thêm bài viết S-BASED METHOD©)

Liên quan đế vần đề phương pháp là giáo trình. Rất dễ nghe những câu như: “dạy bộ này mới hay”, “bộ kia mới hơn, hấp dẫn, thời sự, cập nhật” v.v. Tôi cho rằng, giáo trình, biết sử dụng sẽ rất tốt, nhưng sử dụng không đúng chỗ, không đúng cách thì cũng như giẻ rách mà thôi.

Từ có thời, một quyển giáo trình được sử dụng rất lâu, thậm chí còn được xem là “chuẩn mực” (như bộ Streamline hay Headway), vì lúc đó, cả người học lẫn người dạy có rất ít lựa chọn. Ngày đó, người ta hay hỏi câu, “chỗ đó có dạy cuốn này không?” hay “chỗ kia có dạy cuốn đó không?” v.v.

Hiện nay, các nơi thay giáo trình nhanh hơn, 1-2 năm một bộ sách là cùng; thậm chí, có chỗ còn tự biên soạn (đúng ra là chế biến lại) rồi dùng nội bộ. Nhiều khi sinh viên đại học, học tiếng Anh tổng quát dùng cuốn này; ra ngoài trung tâm học ngoài giờ, học chung với học sinh phổ thông, cũng học y chang cuốn đó luôn. Rất nực cười. Không ra thể thống gì cả.

Cho nên, cá nhân tôi cho rằng, thực chất, nhiều khi không cần dạy, vì có dạy thì cũng chẳng ra cái gì; và cũng không học được cái gì. Không có một nền tảng và nguyên lý đúng đắn, thì làm cũng như không làm. (Tham khảo bài viết #38 – “THÔNG TIN” & “KIẾN THỨC”)

Giáo trình thực hành ngôn ngữ, bản chất là tập hợp của những “bài tập” (exercise) hoặc “hoạt động” (activity), được sắp xếp và hệ thống hóa theo một “khung sườn” nhất định, dựa trên một số nguyên lý và cách tiếp cận riêng. Tương tự như phương pháp, sử dụng giáo trình nào và như thế nào, đó là chữ “tùy”. Chỉ thế thôi.

Thông thường, sự tôn sùng hoặc sùng bái quá mức một đều gì đó đều xuất phát từ sự thiếu chuyên môn hoặc thậm chí kém hiểu biết.


LƯU Ý: Tất cả các bài viết của thầy La Thành Triết chỉ phản ánh quan điểm cá nhân, không mang tính khoa học và không phục vụ mục đích thương mại. Thầy không khuyến khích sự sao chép, đăng tải hoặc chia sẻ ra cộng đồng dưới bất kì hình thức nào.