#41 – MỘT CÁCH LUYỆN PHÁT ÂM

Đầu tiên, phải khẳng định chuẩn giọng Anh hay chuẩn giọng Mỹ là những phát biểu hết sức sai lầm, bậy bạ. Không có giọng gì là chuẩn; chỉ có đọc đúng, nói đúng phát âm quốc tế. Dễ nhất khi học và luyện phát âm là căn cứ vào hệ thống phiên âm quốc tế IPA (International Phonetic Alphabet) hay còn gọi là là mẫu tự phát âm quốc tế.

Tôi không nói nhiều về những “quy tắc” hay “mẹo vặt” về phát âm. Ví dụ: từ “south” đứng một mình có âm cuối (ending sound) “th” đọc là /saʊθ/ trong khi từ “southern” có âm “th” đọc là /saʊðən/. Cái tôi vừa trình bày là một “mẹo vặt” hay “quy tắc” trong phát âm tiếng Anh.

Bạn có 2 lựa chọn: một là hãy cố mà biết hết các quy tắc và mẹo vặt để vận dụng chúng; hai là dùng từ điển để tra cứu phát âm khi cảm thấy không chắc chắn. Biết được quy tắc cũng là cần thiết trong học tập. Tuy nhiên, đẳng cấp cao là phải biết bỏ quy tắc để học vừa nhanh, vừa hiệu quả.

Thực chất, khi phát âm tiếng Anh thông thường cần lưu ý 4 yếu tố cơ bản sau đây, trong đó 2 cái đầu quan trọng hơn hết.

  1. Trọng âm (stress)
  2. Âm cuối (ending sound)
  3. Nối từ (linking)
  4. Ngữ điệu (intonation)

Quan trọng nhất là trọng âm. “Stress” tức là đọc cho đúng nguyên âm (vowel), khi đọc đúng nguyên tâm thì tự dung sẽ xuất hiện dấu nhấn. Nhiều khi chúng ta tưởng trọng âm là “bỏ dấu sắc” vào từ. Điều này là không hoàn toàn chính xác. Tiếng Anh nói nhẹ nhàng, không phải bỏ dấu “chặt chém” như tiếng Việt. Nếu bạn thường bỏ dấu sắc vào từ? đừng lo, cũng không thành vấn đề.

Âm cuối là yếu tố thứ hai. Cố gắng đọc đúng càng nhiều càng tốt, càng ít sai càng tốt. Phân biệt giữa /z/ và /s/ khi đọc danh từ số ít số nhiều hoặc chia động từ cũng không phải việc dễ. Trên lớp tôi cũng có trình bày qua điều này.

Nối từ là nối 2 từ khi phụ âm cuối từ này tiếp liền với nguyên âm đầu của từ kia, ví dụ “look_at” hoặc “close_up”. Nối từ là việc hiển nhiên, đây là chuyện của bộ não, học riêng từ từng từ đơn rồi khi nói chuyện, ta nối từ lại với nhau là việc làm không thể. Nối âm là việc làm khi học từ vựng. Và thật ra, cũng không quan trọng. Phát âm đúng từng từ, việc còn lại bộ não sẽ xử lý.

Ngữ điệu là cái cuối cùng cần chú ý. Ngữ điệu chúng ta có thể tìm hiểu sơ trong một vài sách phát âm (nếu thích). Ngoài ra thì hãy tạo ngữ điệu theo tâm trạng và tầm quan trọng của ý trong câu.

Nói tóm lại, khi phát âm, cần chú ý 2 yếu tố đầu tiên mà tôi nói ra ở trên, đó là “trọng âm” và “âm cuối” của từ. Những cái còn lại không quan trọng với người học thông thường.

Bí quyết của luyện phát âm trong môi trường phi bản ngữ (noon-native) là hãy luyện phát âm đúng vào những từ có tần suất xuất hiện cao.

Với các bạn sinh viên chuyên ngành tiếng Anh hoặc học viên cần sử dụng tiếng Anh ở mức độ từ sơ trung cấp (pre-intermediate/ B1 theo khung CEFR) trở lên thì có thể dùng những từ và mẫu câu trong sách Từ vựng Anh ngữ Ứng dụng© đễ luyện tập. Luyện phát âm từng từ, đọc từng câu. Từ nào nào chưa rõ phiên âm thì cứ dùng từ điển để tra cứu.

Trong sách Từ vựng Anh ngữ Ứng dụng© có hơn 2100 từ vựng cốt lõi, rất thường được sử dụng. Ngoài ra còn những từ khác chung quanh, có quan hệ chặt chẽ. Luyện tập phát âm chuẩn theo sách này là cách luyện tập thực tế, rất “trúng” mục tiêu.

Học viên phải nhớ một điều: “Đại đạo là giản dị nhất”.