Trong tất cả các bài viết trên www.triet.vn và trang Facebook cá nhân, tôi chỉ nêu quan điểm cá nhân, không phải để dạy học, không hướng dẫn hay đưa ra lời khuyên.

Nếu không có hoàn cảnh thích hợp, tôi không đưa ra lời khuyên về việc học và thậm chí mọi thứ khác, dù là có kiến thức và cả kinh nghiệm về chủ đề đó. Cơ bản, không có gì để khuyên và lời khuyên là không cần thiết.

Lấy ví dụ như sau, hồi còn là sinh viên, tôi học nói tiếng Anh như thế nào? Thực sự, học trong lớp gần như không có tác dụng hay hiệu quả gì cả. Vậy ngoài lớp học thì học sao?

  • tới câu lạc bộ tiếng Anh? dĩ nhiên là không
  • luyện tập với bạn chung lớp? dĩ nhiên là không
  • tìm “Tây xàm” để luyện nói? càng không bao giờ

Bốn năm đại học, gần như tôi chẳng bao giờ học hành hay luyện tập nói tiếng Anh một cách bài bản và nghiêm chỉnh. Cốt yếu chỉ để thi đậu, qua môn, điểm càng cao thì càng tốt. Khi sắp tới kì thi, tôi thuộc lòng nhiều chủ đề và nhiều đoạn hội thoại được cho trước, cẩn thận hơn một chút so với thường ngày. Thi nói tiếng Anh ở trường đại hoc, rất dễ dàng, vì có sẵn đề cả rồi.

Sau đó, khi ra trường, vì yêu cầu công việc, trong thời gian ngắn ngủi, tôi tự cải thiện bằng cách học thuộc một số bài hội thoại (conversation) và bài giảng ngắn (short lecture). Kết quả, vẫn dạy những lớp nói nâng cao hiệu quả và đi thuyết trình tại các hội thảo quốc tế vẫn rất tốt?!

Nếu bây giờ bạn hỏi tôi, học nói tiếng Anh thế nào? Thì tôi khuyên như trên, bạn thấy sao? Có “cảm” thấy hiệu quả không? Nếu “cảm thấy” hiệu quả rồi, có dám làm không? Nếu làm thì sẽ làm thế nào, giống bao nhiêu phần trăm?

Tất cả mọi thứ tôi làm và học, đa phần đều xuất phát từ “động lực bên trong” (instrinsic motivation) rất lớn cùng với tố chất. Khi học viên có hai thứ như tôi vừa nói, học viên sẽ biết mình phải làm gì.

“Động lực bên trong” [và cả bên ngoài] của tôi là động lực của người học chuyên sâu về giảng dạy ngôn ngữ và giáo dục, đó là động lực sự nghiệp. Học viên tiếng Anh khác thì không thể có được động lực [và tố chất] giống như tôi. Hoàn cảnh học tập và mọi thứ cũng đều khác với tôi. Chỉ có chính học viên mới hiểu rõ và thật lòng với bản thân của mình nhất.

Cá nhân tôi cho rằng, nhiều lúc, đưa ra lời khuyên là việc rất “tào lao”; và tôi hầu như không bao giờ để ý hay không quan tâm tới bất cứ lời khuyên nào. Dĩ nhiên, tôi có Sư phụ chỉ lối, dẫn đường.

Những kiểu nói như: “các bạn về nhà tự làm hết một đề thi, bấm giờ làm bài nha”, chỉ là lời “khuyên” cho “vui mồm” mà thôi. Bài thi cỡ như TOEIC® thì dài gần 2 giờ; những bài thi như IELTS™ hay TOEFL® iBT thì tối thiểu cũng 3 giờ. Thực tế, bao nhiêu người đủ siêng năng và nghiêm túc ngồi làm ở nhà như thế? Quan trọng hơn, cách đó thật sự có giúp cải thiện gì không? Nếu có, thì mức độ thế nào? Cao hay thấp? Và “thầy cô” đã làm được bao nhiêu lần như vậy rồi, kết quả thế nào mà đưa lời khuyên?

Một câu nói khác mà từ lâu tôi nghe, đó là: “các em về lên mạng luyện nghe thêm CNN và VOA”. Đây cách nói nói rất “trời ơi đất hỡi”, “vui miệng”, “sướng mồm” chứ chẳng giúp ít được gì. Trang VOA có bao nhiêu chuyên mục, bao nhiêu chủ đề? Kênh CNN nói tiếng Anh gì, dành cho ai có biết không? “Thầy cô” đã nghe bao nhiêu rồi mà đi “xúi” em làm vậy?

Những chuyện ở trên có thể xem tương tự như việc năm xưa mình học dốt mà năm nay mình muốn sinh viên học tốt. Hiện giờ mình đã bớt dốt hơn chút nào chưa? (“bớt dốt” là khi “kiến thức, kĩ năng và kinh nghiệm tích lũy phải có tốc độ tăng nhanh hơn so với tốc độ lão hóa của cơ thể” – Mr. Triết)

Việc “luyện tập” [dù có người hướng dẫn hay không] đều cần có những phương pháp và kĩ thuật riêng trong từng lĩnh vực. Động từ “luyện tập”, trong tiếng Anh là “practise”; được từ điển Longman 6th giải thích là “to do an activity, often regularly, in order to improve your skill or to prepare for a test”. Tuy nhiên, thực tế, hiểu và làm theo như vậy thì không hẳn đã đầy đủ và đúng bản chất.

Những thứ cần dạy, kiến thức, kĩ năng, phương pháp hay kĩ thuật học tập và luyện tập, tôi luôn thị phạm và lý giải đầy đủ trên lớp ở các nơi, sáng – trưa – chiều – tối đều nhắc đủ đầy. Tất cả mọi thứ nêu ra đều được đặt trong hoàn cảnh học tập cụ thể, dựa trên những những nền tảng và nguyên lý nhất định; và đã được chứng minh hiệu quả trong thực nghiệm. Các bạn học viên và sinh viên đi học nghiêm chỉnh thì sẽ hiểu được điều này. Đó chính là giá trị của lớp học truyền thống.

Triết lý và cách tiếp cận của tôi được trình bày trong rất nhiều bài viết trước đây. Các bạn có thể tìm xem lại trên chính website này. Cốt lõi vấn đề thì đơn giản; nhưng tôi viết nhiều để nói về những chi tiết, và phần nào thỏa mãn nhu cầu đọc của mọi người. Các bạn hãy đọc, suy nghĩ, so sánh, đối chiếu v.v. để tự rút ra điều bổ ích.

“Lập ngôn” vốn là điều rất khó!


LƯU Ý: Tất cả các bài viết của thầy La Thành Triết chỉ phản ánh quan điểm cá nhân, không mang tính khoa học và không phục vụ mục đích thương mại. Thầy không khuyến khích sự sao chép, đăng tải hoặc chia sẻ ra cộng đồng dưới bất kì hình thức nào.