Categories
GÓC NHÌN ĐẠO HỌC TỔNG HỢP

“HƠ THAN” HAY KHÔNG?

Trong rất nhiều chương trình đào tạo phát triển con người, người ta hay nói về cách tư duy, lập luận, suy nghĩ để thấu suốt vấn đề, đặt hàng loạt câu hỏi giải quyết vấn đề, kiểu như tại sao (why), thế nào (how), cái gì (what), ở đâu (where), khi nào (when) v.v. rất nhiều mô hình tư duy, nếu đi tìm hiểu không biết khi nào mới xong. Các bạn chắc hẳn đã nghe những chương trình, dạy học viên tư duy làm cái này, tư duy làm cái kia v.v. Nếu ai cũng làm thầy được thì đúng là loạn. Cá nhân thầy cho rằng, có những cái không thể đem dạy “đại trà” được. Cứ nghĩ là giúp ích, nhưng thật ra đang làm rối tình hình.


Thầy đưa ra một tình huống khá thú vị như sau.

Theo ông bà xưa, sau khi sinh, một số chị em phải hơ than (huê lửa), mồ hôi chảy ròng ròng, thậm chí nhiều lúc có thể bị bỏng. Một số người cố gắng, một số thì hoàn toàn không hơ gì cả. Về vấn đề hơ than sau khi sanh, có người đồng tình, có người xem đó là lạc hậu.

  • Người tin vào truyền thống thì hơ than và thậm chí còn hơ lâu hơn cả ông bà xưa.
  • Người không tin vào truyền thống cho lắm, nhưng sợ các cụ la rầy và cũng không yên tâm, cho nên cũng cắn răng hơ, dù khá là khó chịu.
  • Một số người khác thì nói bác sĩ không yêu cầu thì không làm, lạc hậu quá.

Lý do để sản phụ ngày xưa hơ than, đơn giản là để giữ ấm người. Phụ nữ sau quá trình sinh nở thì cơ thể có nhiều biến đổi, nên dễ bị nhiễm lạnh. Phải hơ than để giữ ấm. Nếu không hơ than, sau này khi có tuổi, sẽ rất dễ bị các bệnh xương khớp, đau nhứt mỏi.

Một số ý kiến từ y học hiện đại lý giải rằng sản phụ bị lạnh là do thiếu chất canxi một số chất. Vì em bé lấy canximột số chất của người mẹ để hình thành xương và cơ thể, mà người mẹ khi xưa thường không được bổ sung canximột số chất đầy đủ, và thiếu dịch vụ chăm sóc y tế tốt, nên phải hơ than. Hiện nay, sản phụ ở thành phố hay nông thôn, đa số được bồi dưỡng rất nhiều dưỡng chất như canxi, sắt, vitamin v.v. khi mang thai bằng sữa “bà bầu” và các loại thuốc, cho nên sản phụ không bị lạnh sau khi sinh, mà không bị lạnh nên không việc gì phải hơ than. Lý giải của y học hiện đại, lúc nào cũng thuyết phục vì tính thực chứng, phân tích và lý giải rất chi li và rõ ràng.


Vậy bây giờ, chúng ta nghe theo lời khuyên của ông bà xưa [dù không có bằng chứng cụ thể] hay là theo lời khuyên của y học hiện đại? Thầy nghĩ, nếu nghe sự lý giải này, thì đa phần sản phụ sẽ bỏ hơ than. Nếu lời khuyên này được nói ra từ một bác sĩ danh tiếng trong một chương trình tư vấn sức khỏe trên truyền hình, thì thầy nghĩ độ tin cậy còn cao hơn, nhiều người bỏ hơ than hơn.

Nhưng cũng nên nhớ, y học thực chứng [hiện đại] chỉ mới hiểu biết tới cấp độ nguyên tử, ở mức độ cao hơn, nó chưa biết được gì cả. Cho nên, đừng khẳng định rằng nó là chân lý. Nó chỉ thuyết phục ở thời điểm hiện tại, trong hệ quy chiếu của nói, theo góc nhìn biện chứng của mà thôi.

Lời khuyên của ông bà xưa, trong thời hiện đại này, có một cái rất dở, đó là không có sự chứng minh và nguồn gốc rõ ràng. Cho hỏi là của ông bà nào, ở đâu, trình độ thế nào? Có bằng chứng gì hay không? Hiện tại là thời của biện chứng, thấy mới tin, ông bà khuyên mà không trích nguồn thì rất khó cho con cháu tin theo mang tính áp đặt và rất mơ hồ.

Bây giờ là thời của khoa học hiện đại với đầy đủ thông tin, chứng minh và giải thích chi tiết, tính thuyết phục là cực kì cao. Nếu không tin theo, hoặc lên tiếng phản ứng lại, thì bạn là người lạc hậu, không thông minh. Y học hiện đại là y học thực chứng, nó rằng có thể chiết tách để lấy canxi, vitaminkhoáng chất để bổ sung cho cơ thể khi cần.

Nhưng, y học hiện đại là dựa chủ yếu vào các “thành tựu” của sinh học và hóa học, và chỉ mới nghiên cứu tới cấp độ nguyên tử, chắc gì cơ thể hấp thụ được tinh chất từ viên sủi hay thuốc canxi đóng hộp. Có rất nhiều hạt vi tiểu khác, nhỏ hơn nguyên tử mà y học chưa hiểu hết. Những cái lý giải của y học chỉ ở mức tương đối thôi.


Người có niềm tin (belief) vào truyền thống, thì dĩ nhiên sẽ làm theo truyền thống. Người tin nửa vời, thì tùy hoàn cảnh, hơ than cho có, được bao nhiêu thì hay bấy nhiêu. Người tin vào kiến thức y học hiện đại thì không hơ than, gay gắt hơn còn cho việc hơ than là lạc hậu.

Các bạn thấy không, rất khó và rất rối. Tưởng rằng mình biết, nhưng nhiều khi cái biết của mình là rất sai. Tưởng rằng mình ngu, nhưng có khi đó lại là may. Ông bà xưa cũng không đáng tin cậy, mà y học hiện đại cũng chưa chắc đúng đâu.


Lý giải dài dòng như thế, và cũng không có gì kiểm chứng được, vậy cuối cùng, chốt lại là sản phụ sau sinh có hơ than hay là không hơ than?

Nếu ai hỏi thầy câu này, thầy khẳng định rằng sản phụ phải hơ than, kiêng gió, tránh xa máy lạnh, ăn uống nghiêm chỉnh. Viên canxi hay viên bổ sung chất, nếu lo lắng thì thôi cứ uống, nhưng thầy nói trước, là không cần thiết và có khi gây độc hại. Nếu ăn uống [tương đối] cân bằng thì không cần gì cả. Sư phụ nói sao thì nghe vậy.

Hôm qua, người dì ruột thầy, hỏi thầy rằng, đứa em họ tôi, năm nay vào lớp 10, có nên học tăng cường tiếng Anh ở trường hay không? Nếu người ngoài hỏi, tôi sẽ không trả lời cụ thể, mà sẽ phân tích cho thấy rõ, để thể hiện sự khách quan và để bình thường hóa vấn đề, vì đó là nói cho người bình thường trong xã hội. Còn với người thân quen, tôi nắm rõ mọi vấn đề của họ, thì tôi trả lời ngay, học bình thường, thích học thì sẽ tự có cách, không cần học thêm gì cả. Sau này, khi nào lớp 12, nếu du học, qua tôi tiếng Anh lấy chuẩn đi du học, quan trọng là có đủ tiền cho nó đi du học hay không thôi. Nếu ở Việt Nam học tiếp, thì cũng đưa qua đây dạy, vài tuần là xong. Biết vài chục ngoại ngữ thì khó, chứ tiếng Anh thì chẳng có gì. Quan trọng là học đúng cái cần học, đúng thầy.

Thầy trả lời thẳng như vậy. Nếu muốn nghe câu trả lời cụ thể, thì đó là câu trả lời cụ thể.

Tranh luận không quan trọng lắm đâu, quan trọng là hành động cuối cùng. Mà hành động cuối cùng thế nào thì cũng chẳng quan trọng lắm đâu, tùy mỗi người thôi. Mỗi người ngộ tính, tầng thứ khác nhau, điều này phần nào đó thuộc về số mệnh. Thế nào cũng được, không sao cả. Các chuyện lặt vặt, tiểu đạo thế gian, mọi người thấy thế nào được thì đó là được.


Các bạn hay nghe đến từ “minh định” hay “chánh kiến”, thường là nghe trong cách lĩnh vực tâm linh và tin thần, đạo học hay tôn giáo. Thầy rất ngạc nhiên khi nhiều tổ chức và cá nhân đứng ra tổ chức khóa học “chánh kiến” và “minh định”, thậm chí phát trực tiếp trên mạng xã hội. Như vậy cũng được sao? Ai cũng xưng thầy được thì đúng là thời loạn. Cứ bước ra đường là đạp trúng ông thầy bà cô.

Thầy thắc mắc, nếu một thiền sư “danh tiếng”, thầy dạy “minh định”, dạy “chánh kiến”, dạy “tư duy con người” mà lỡ bị tiểu đường, ung thư hay đột quỵ, thì thầy sẽ tự trí hay tìm người trị cho mình? Tìm đến Đông y, hay Tây y, hay là kết hợp cả hai? Thầy sẽ uống thuốc gì? Thầy có dựa vào cái niềm tin của thầy để tự trị lành được hay không? Mà như “thầy” thì cũng bị bệnh nan y sao? Hay là các “thầy” chỉ đi “chém gió” gạt người để lấy tiền? Thầy nghĩ, không cần đi “dạy dỗ”, “khái sáng” hay “cứu xã hội” làm gì đâu, mỗi người tự lo được cho mình trước đi rồi tính.

Đọc vạn quyển sách không bằng chu du vạn dặm; Chu du vạn dặm không bằng thỉnh giáo vạn người; Thỉnh giáo vạn người không bằng được minh sư chỉ lối; Minh sư chỉ lối không bằng tự mình khai công khai ngộ.


Tham khảo vài bài viết