Tôi trích một vài phần trong đề thi tuyển sinh vào lớp 10 cho năm học 2019-2020 tại Tp.HCM và có vài bình luận ngắn.

Từ 1 đến 10 là câu những trắc nghiệm kiểm tra kiến thức cơ bản, bao gồm [1] mệnh đề, [2] giới từ, [3] vị trí tính từ, [4] từ vựng, [5] cấu tạo danh từ, [6] từ vựng danh từ ghép, [7] liên từ, [8] từ vựng danh từ ghép, [9] & [10] từ vựng.

Đây là những câu khởi động, chủ yếu là thưởng điểm cho những học sinh học hành nghiêm chỉnh. Học tiếng Anh thì chỉ cần học nghiêm chỉnh là được, không cần siêng, không cần học ngày học đêm để trở thành chiến binh, chiến sĩ gì cả.


Câu 13 đến 16 là dạng câu hỏi suy luận từ nội dung bài đọc, chọn TRUE (ĐÚNG) hoặc FALSE (SAI). Tuy nhiên, thực tế thì ở đây, thí sinh chỉ cần có kĩ năng nhìn ra những cụm ngược nghĩa như not manya lot of là trả lời được câu 13; nhìn ra cụm dress officially và wear casual clothes là chọn được cả câu 1516. Đề thi chỗ này dở!

Cụm only see them in the movies có nghĩa tương tự với get to know about town criers in films sẽ giúp chọn đáp án cho câu 14. Cái tôi hơn ngạc nhiên ở đây là đề thi dùng cả tiếng Anh – Mỹ (movies) và tiếng Anh – Anh (films). Thật ra, nên tránh việc này.


Ngoại trừ câu 20 kiểm tra ngữ pháp dạng bị động, thì câu 19 đến 24 kiểm tra từ vựng đơn thuần. Đây là những từ hay xuất hiện trong chủ đề năng lượng. Tất cả những từ này có thể học trong sách Từ vựng Anh ngữ ứng dụng©. Tôi ví dụ vài từ có từ 2 âm tiết bên dưới:

  • Recent efforts by American business to increase EFFICIENCY seem to have failed. (tr. 106)
  • The new type of CALCULATION would take several hours without assistance of a computer. (tr. 136)

Chỉ với một quyển sách Từ vựng Anh ngữ ứng dụng©, học viên có thể nắm gần hết từ vựng cốt lõi là chuyện không có gì khó khăn.


Câu 25 đến 30 là câu hỏi về dạng hình thái từ và ngữ pháp, đề cho sẵn các từ temperate, increase, identify, limit, necessity, và response. Một lần nữa, tất cả những từ này có thể học trong sách Từ vựng Anh ngữ ứng dụng©

  • The data and their implications received indicated a TEMPERATE climate. (tr. 197)
  • To INCREASE speed of reading, the trick is deciding what information readers want first. (tr. 2)
  • Researchers have IDENTIFIED the substances which are the main cause of allergies. (tr. 6)
  • Air pollution levels measured in the city were found to be over the official LIMIT. (tr. 91)
  • The report stresses the NECESSITY of eating plenty of fresh fruit and vegetables. (tr. 163)
  • Management have granted a 20 per cent pay rise in RESPONSE to union pressure. (tr. 87)

Ở đây, chưa nói tới những sai sót trong đề thi mà có thể tôi đã bỏ qua. Đề người phi bản ngữ (non-native) ra thì dễ gì không sai sót! Xin nói thêm, ngay cả đề thi IELTS™, TOEFL® iBTPTE Academic™ và dĩ nhiên là TOEIC®, thì tôi nghĩ cũng không tránh khỏi sai sót, nhưng chẳng qua là thí sinh không được đem đề về nên cũng không có cái để mà soi. Nếu soi kĩ thì cỡ nào cũng sẽ thấy sai, lĩnh vực ngôn ngữ là như vậy.

Đề thi lớp 10 này tôi nghĩ tương đối dễ, chỉ cần học nghiêm chỉnh vài chục giờ là có thể thi tốt, không nhất thiết phải học đến mấy trăm tiết học như trong chương trình THCS hiện nay. Với kiểu ra đề này, chỉ cần phân tích chừng 5-7 đề là có thể làm cái chương trình vừa học, vừa ôn thi nhanh gọn trong vài chục giờ. Học cái nào, trúng cái đó. Mấu chốt của vấn đề nằm ở chỗ học đúng cái cần học, học đúng cách(*).


Tham khảo bài viết


(*) Cách đây khoảng 1 năm, tôi có phân tích đề thi vào lớp 10 chuyên Anh của một trường phía Bắc. Năm nay thì tôi không phân tích, vì cũng chẳng muốn tốn thời gian làm gì. Nếu tổ chức thi để chọn thí sinh học ”chuyên Anh” như hiện nay, thì cứ sử dụng đề thi Advanced hoặc Proficiency của Cambridge Assessment English (CAE), cần gì phải tổ chức kì thi riêng cho tốn kém thời gian, dễ sai sót.

Nếu đã chọn người để học chuyên ngôn ngữ từ cấp phổ thông (dù tiếng Anh hay bất kì tiếng nào khác) thì phải có cách đặc thù nào đó để chọn được người ưu tú nhất, có tố chất rất tốt, phải đủ khả năng học ở mức độ rất cao, để thành nhà văn, nhà báo, nhà ngôn ngữ học hoặc những người làm trong nghề nghiệp đặc thù đòi hỏi mức độ rất cao về ngôn ngữ đó. Người ưu tú nhất thì dĩ nhiên phải học với thầy/cô ưu tú nhất.

Ở Việt Nam, tôi thấy hệ chuyên Anh ở phổ thông chưa làm được điều này. Một bộ phận rất đông học sinh trường chuyên, học xong cũng chẳng khác gì mấy so với học đại trà. Chẳng qua học cực hơn, biết nhiều thêm một chút. Tôi nghĩ, cần xem lại 2 chữ ”chuyên Anh”.

Việc chọn tài năng ngôn ngữ khác với việc ”phổ cập chuyên ngữ”.