#101 – CHỌN NGÀNH & CHỌN TRƯỜNG

Nhiều trường đại học đã đã bắt đầu chiến dịch tuyển sinh được vài tháng. Một số người cũng có hỏi tôi về việc chọn ngành và chọn trường tại Việt Nam. Tôi viết vắn tắt vài ý như sau.

Về việc chọn ngành, phụ thuộc vào 3 yếu tố chính.

Thứ nhất là sở thích cá nhân. Phải biết mình có thiên hướng, yêu thích làm những công việc gì. Thích làm việc với người hay với thiết bị sổ sách, con số, thích di chuyển hay ở một nơi v.v. Những cái này, thực ra cũng khó nói, vì ở tuổi 18, nhiều học sinh chưa có sự chín chắn trong suy nghĩ.

Thứ hai là năng lực bản thân, tức là khả năng để theo đuổi ngành học đó, tố chất, năng khiếu cho việc học. Yêu thích mà không có tố chất theo đuổi thì cũng rất khổ.

Thứ ba là nền tảng gia đình và nhu cầu xã hội. Gia đình mình có nền tảng tài chính như thế nào? Cha mẹ hay anh chị em đã làm trong lĩnh vực này chưa? Nếu đã làm, thành tựu của họ ra sao, kinh nghiệm thế nào? Ở ngoài xã hội, nhu cầu ngành nghề này cao hay thấp, triển vọng trong tương lai có sáng sủa hay không? v.v.


Về việc chọn trường, có 2 lưu ý chính.

Thứ nhất, quý phụ huynh và học sinh đừng quá tin vào quảng cáo của từng trường. Ví dụ như: trường này có nhà thi đấu thể thao; trường kia có phòng thí nghiệm tốt; trường nọ có chỗ nghỉ trưa, phòng máy lạnh, võng cho sinh viên; trường có liên kết đào tạo với doanh nghiệp; trường khác có bằng cấp quốc tế, được tổ chức ABC công nhận v.v.

Thực chất, nhà thi đấu chắc gì đã dành cho sinh viên chơi tự do hay để thuê ngoài kiếm lợi nhuận? Chơi tự do thì có đủ công suất cho tất cả sinh viên không? Trường có phòng thì nghiệm, nhưng dùng cho ngành gì, có đảm bảo sinh viên được dùng hết công suất không? Trường có chỗ nghỉ trưa, vậy sức chứa là bao nhiêu, 1000 sinh viên nghỉ cùng lúc thì đủ chỗ không? Liên kết đào tạo với doanh nghiệp gì? Đảm bảo dễ dàng, tạo điều kiện cho mọi sinh viên không, hay ràng buộc khó khăn đủ kiểu? Bằng cấp quốc tế hay không thì “Google” sẽ rõ, nhưng rõ nhất là lúc cần để học chuyển tiếp, xem có trường nào chấp nhận hay không? v.v. Nói cho được việc thì dễ, nhưng khi gặp chuyện thì mới biết là dễ hay khó, và lúc đó, có khi việc lỡ rồi.

Cá nhân tôi cho rằng, những người làm tuyển sinh hiện tại, nói cho hay chứ không có thật.

Tất cả những hứa hẹn này, không có căn cứ pháp lý nào đảm bảo. Uy tín của các trường hiện nay không cao, những cam kết rất không chắc chắn. Chỉ đến khi vào học thì sinh viên mới mới biết thực tế thế nào. Tôi sống gần khu sinh viên, dạy cũng nhiều trường, nên cái này cũng thấm thía dùm cho các bạn.

Thứ hai, và cũng là điều quan trọng nhất, là lực lượng giảng viên các trường. Các trường phải công bố trên các cổng thông tin về lực lượng giảng viên, lý lịch khoa học và thành tích của từng người, sở trường và môn chuyên ngành, thậm chí cả đề cương chi tiết của từng môn mà giảng viên đó giảng dạy. Vì giảng viên giỏi là dịch vụ cốt lõi mà cơ sở đào tạo cung cấp. Đây là lực lượng rất quan trọng trong quá trình đào tạo. Không phải là bằng cấp, là bao nhiêu giáo sư/ phó giáo sư, bao nhiêu tiến sĩ/ thạc sĩ, không phải cứ “trưng hình” lên là xong. Cái quan trọng là lực lượng đó trình độ thực tế như thế nào, kinh nghiệm giảng dạy ra làm sao, thành tích dày hay mỏng v.v.

Có một chuyện rất mắc cười như sau. Tôi dạy tiếng Anh một nhóm sinh viên trường kĩ thuật. Các bạn nhờ tôi tìm dùm một tài liệu tiếng Anh về một ngôn ngữ lập trình đang học trên lớp. Tôi nói các bạn cứ lên Google mà gõ từ khóa chứ hỏi thầy làm gì. Các bạn nói là tìm không ra!?

Tôi ngạc nhiên, tìm thử, thì ra, cái ngôn ngữ lập trình mà các bạn đang học từ thời Liên Xô cũ tới nay, người ta bỏ lâu rồi, mà nay năm 2016 vẫn dạy. Hỏi ra mới biết, thầy lớn tuổi, hồi xưa học ở Liên Xô, về dạy tới nay. Thực ra, kiến thức cũng có nhiều cái bất biến, nhưng việc học một cái quá “cổ điển”, nếu không muốn nói là lạc hậu như vậy, thì cũng nên xem lại.