Năm 2008, học kì II của năm thứ 2, khi còn là sinh viên, tôi học môn Nghe – Ghi chú, dùng cuốn Intermediate Listening Comprehension – 3rd (sách in năm 2006).

Năm 2018 (10 năm sau), một sự trùng hợp ngẫu nhiên, tôi dạy môn Nghe – Ghi chú 1 cho sinh viên năm thư 2, dùng cuốn Listening & Notetaking Skills – 4th (sách in năm 2014).

(Xem hình so sách hai quyển giáo trình bên dưới)

 


Hai cuốn này thật ra cùng chung tác giả, cuốn sau có chỉnh sửa, thay đổi một số bài, bố cục các bài và có thêm phần video (nhưng đa phần các chương trình tại Việt Nam không dùng tới phần này vì hạn chế về mặt thời gian tại lớp).

Nếu nói in lại để cập nhật thì sự cập nhật cũng không hiệu quả lắm. Bởi vì, thật ra, khi sách được in và khi sách được sử dụng đại trà thì thông tin cũng đã thay đổi nhiều. Các loại giáo trình thường đi sau với sự thay đổi của xã hội.

Làm mới giáo trình chủ yếu để không gây nhàm chán cho “thợ dạy” mà thôi. Trong ngành xuất bản, việc cập nhật là để dễ “bán sách” chứ không có gì quan trọng hoặc mang loại lợi ích to lớn cho người học.

Người học và dạy tiếng Anh nói chung thường có tâm lý lệ thuộc vào giáo trình. Điều này cũng là bình thường trong điều kiện học tập và năng lực giảng dạy còn nhiều hạn chế. Tuy nhiên, nếu dựa vào giáo trình để xây dựng cả chương trình và xem đó là trọng tâm của việc dạy và học thì sai lầm. Việc học đi lòng vòng dài dòng, một phần cũng vì lý do này.

Cần phải hiểu rằng, một quyển giáo trình dạy kĩ năng thực hành tiếng Anh cũng chỉ là tập hợp của những hoạt động học tập (learning activity) hoặc bài tập (exercise) mà thôi. Nền “công nghiệp giáo dục” cần phải tạo ra những công cụ như vậy để đào tạo hàng loạt.

Về mặt ngôn ngữ, tiếng Anh hàng trăm năm cũng không đổi nhiều, chỉ đổi những cái “râu ria bề ngoài”, thêm vài từ mới, chứ về bản chất, từ vựng và ngữ pháp cốt lõi là không đổi.

Cho nên, vẫn là điều tôi đã lập lại nhiều lần trong triết lý của mình, đó là hãy tập trung vào những kiến thức và kĩ năng cốt lõi. Tất cả hoạt động giảng dạy phải dựa trên điều này. Nắm vững nguyên tắc này thì sẽ thấy việc giảng dạy và học tập thực sự không quá phức tạp.

Xin nói thêm là kĩ năng Nghe hoặc Nghe & Ghi chú, muốn tiến bộ thì học viên phải hiểu bản chất và có kĩ thuật luyện tập phù hợp. Luyện tập cũng đơn giản thôi, nhưng để luyện tập đúng, thì phải có người hướng dẫn. Nếu học viên có sự quyết tâm, và tập trung thì cũng có thể tự rút ra những kĩ thuật cho riêng mình.