Vừa rồi, tôi có nói chuyện với một nhóm sinh viên, cũng xoay quanh việc các bạn “trăn trở” sang năm sẽ thi bài nào để xét tốt nghiệp. Thật ra, các bạn sinh viên nhiều khi trầm trọng hóa vấn đề, lo lắng thái quá về các bài thi. Có thể do thiếu hiểu biết, hoặc do bị hù.

Tôi nói, các bạn cứ học nghiêm chỉnh, đến lúc cần thi bài nào, thì tìm ôn vài đề thi rồi đi thi thôi, chứ có gì đâu mà rối. Các tổ chức khảo thí (testing services) cũng không muốn thí sinh bị điểm kém. Đề thi quá khó, nhiều người có kết quả thấp. Thí sinh thi không được bài này, sẽ chọn bài thi khác, như vậy dần dần sẽ mất thí sinh, khách hàng. Không người bán hàng nào muốn triệt hạ khách hàng của mình cả.

Trong thời điểm hiện tại, tất cả các đối tượng từ giáo viên, thí sinh, tổ chức khảo thí, cho đến cơ sở giáo dục đại học, và cả những quốc gia xem giáo dục là lĩnh vực xuất khẩu tỷ đô, đều ngồi chung một con thuyền. Nếu một nhóm đối tượng nào đó gặp khó khăn, thì con thuyền sẽ chồng chành, và thậm chí có nguy cơ lật úp. Chuyện này phân tích thì cũng dài dòng. Nói vắn tắt thì bản chất thế giới công nghiệp là cộng sinh như vậy.

Các bài thi chuẩn hóa ngôn ngữ luôn hướng tới việc kiểm tra năng lực ngôn ngữ của thí sinh một cách thoải mái thân thiện, tạo mọi điều kiện về điều kiện thi cử và tài liệu ôn luyện, chứ không phải là đặt thí sinh và giáo viên dưới áp lực lớn. Cho nên việc học, nặng nhẹ là cách nhìn nhận vấn đề, phương pháp học hoặc thậm chí chính thí sinh tự tạo áp lực.


Vừa rồi, tôi tình cờ biết Cambridge Assessment English phát đi thông báo là bài thi BULATS sẽ chính thức nghỉ hưu cuối 2019 và được thay thế bằng một bài thi khác (BULATS will be retired at the end of 2019. It will be replaced with Linguaskill Business). Đây là một điều khá đáng tiếc, nhưng cũng đã được dự đoán.

Nói một chút về BULATS. Đây là bài thi kiểm tra kĩ năng tiếng Anh kinh tế và thương mại đúng nghĩa, đúng mức, ở cả 4 kĩ năng nghe, nói, đọc và viết. Thí sinh phải thực sự có kiến thức từ vựng, ngữ pháp về kinh tế và thương mại thì mới có thể ôn tập và thi tốt chứ không thể chỉ biết lỏm bỏm rồi thi.

Chỉ riêng về từ vựng, bài thi không chỉ hỏi những từ kinh doanh chung chung (general business words), mà còn kèm đó rất nhiều từ chuyên ngành marketing (tiếp thị), kinh tế, thương mại hay tài chính. Ví dụ, những từ như direct mailing campaign, business confidence, high-risk capital, hay market opportunities sẽ khó hiểu nếu thí sinh đó không được học về kinh tế, thương mại, tài chính, hoặc marketing. Đối với học viên thông thường và cách học thông thường thì việc chuẩn bị cho một bài thi như BULATS sẽ tốn khá nhiều thời gian và công sức.

Bên dưới là một phần thi nghe của bài thi BULATS, trong đó có 5 người đang thảo luận. Thí sinh có muốn một phần thi như vậy không? Trong tiếng Việt, nghe 5 người chuyện, nếu chúng ta không tập trung thì cũng sẽ “lạc trôi” như thường.

Trong thực tế môi trường kinh doanh, việc phải nghe và ghi chép cuộc họp với nhiều thành viên phát biểu ý kiến là nhiệm vụ bình thường của người thư kí. Tuy nhiên, tái hiện tình huống thực tế đó vào bài thi là nhiệm vụ không dễ dàng gì.

Xem thử một đoạn văn bản trong phần thi đọc BULATS ngay bên dưới xem sao.

Theo các bạn, đoạn văn bản ở trên có “quá dễ” với thí sinh thông thường hay không?


Cá nhân tôi cho rằng, nếu là sinh viên các ngành như kinh tế, quản trị hay thương mại, thì phải lấy bài thi BULATS làm một trong những bài thi ưu tiên để làm chuẩn đầu ra ngôn ngữ (hoặc một bài thi khác là BEC Preliminary, VantageHigher, cũng do Cambridge Assessment English tổ chức).

Tuy nhiên, trong thực tế, việc đòi hỏi như vậy sẽ gây ra rất nhiều khó khăn cho cả người dạy lẫn người học, tốn nhiều thời gian và công sức như tôi nói ở trên. Chưa kể, vẫn còn những lựa chọn bài thi khác dễ hơn rất nhiều, ví dụ như bài thi TOEIC®, dù bài thi này chỉ là kiểm tra trắc nghiệm [lớt phớt] và cũng không có đòi hỏi gì đặc biệt về kiến thức kinh tế hay thương mại. Học sơ sơ vẫn có thể thi đạt kết quả tốt. Hơn nữa, trong môi trường kinh doanh thực tế chưa phát triển mấy như Việt Nam, thì thi TOEIC® cũng sử dụng rồi. Biết được chữ nào hay chữ đó, không đòi hỏi quá cao.

Nhiều ý kiến cho rằng giáo dục đang ngày càng phát triển, nhưng theo tôi, đó chỉ là phát triển hình thức bên ngoài. Thực chất, rất nhiều tiêu chuẩn trong giáo dục nói chung và giáo dục ngôn ngữ nói riêng đang ngày càng bị hạ thấp.

Một bài thi cho dù có chất lượng đến đâu đi chăng nữa vẫn sẽ chết là do nó quá kén thí sinh (khách hàng), quá ít tài liệu hỗ trợ, không được giáo viên và thí sinh ủng hộ, và một phần cũng do tổ chức quản lý bài thi làm truyền thông kém. Một ví dụ khác, bài thi tiếng Anh chuyên ngành luật Legal (ILEC) cũng đã chết từ năm 2016 vì lý do tương tự như vậy. Tôi đánh giá bài thi này có cấu trúc hay, nhưng nó vẫn không thành công.

Rõ ràng, có một số lượng thí sinh tiềm năng rất lớn trong lĩnh vực kinh tế, thương mại và luật (ở mức độ toàn cầu), bài thi được xây dựng rất chất lượng, tổ chức quản lý bài thi uy tín v.v. nhưng bài thi như Legal (ILEC)BULATS vẫn không thành công. Cơ bản là do khách hàng có những lựa chọn khác tốt hơn [và dễ hơn].

Các bạn thí sinh đừng quá lo lắng. Bài thi này khó thì đăng kí thi bài khác. Không đi bằng cửa này thì đi cửa khác. Không vấn đề gì nghiêm trọng cả.

Tham khảo bài viết