Tôi xuống Tiền Giang có công việc vài ngày, dưới này có địa danh Rạch Gầm – Xoài Mút. Anh bạn hỏi tôi có biết ý nghĩa cái tên này thế nào không, tôi nói đùa là mình ít đọc “fake news” lắm nên không biết.

Theo các bạn, thông tin chính thống là gì, thông tin giả (fake news) là gì? Thật là thật đến mức nào, giả là giả ra làm sao? Tôi nói điều này là thật, còn các bạn nghĩ đó là giả đấy. Vậy có làm sao không?

Nhân dịp này, viết ra vài ý chia sẻ, có thể là hơi ”khó” đọc một chút.


Chuyện ăn uống

Buổi tối mọi người cùng đi ăn uống. Có người nói dưới này có quán thịt bò rất nổi tiếng, tên là Ba Chuông, phải đi ăn cho biết. Tôi thì thấy quán xá chỗ nào cũng thế thôi.

Đi tới một vùng đất lạ, dù là đi công việc hay du lịch, việc đầu tiên mà nhiều người hay làm là ”search” ăn uống hay đặc sản v.v.. Đây có lẽ là một phần lý do để giải thích cho việc Google Maps đưa lựa chọn Restaurants lên đầu tiên và kế bên là Cafes khi chúng ta bật ứng dụng và mở định vị (GPS). Năm ngoái, tôi đọc báo thấy là ở thành phố có công ty gì đó vừa lắp đặt máy bán sách tự động. Tôi nghĩ họ đặt mua lộn máy rồi. Phải là máy bán mỳ ăn liền tự động, bấm vô là ra tô mì nấu sẵn luôn, cái đó mới thiết thực, chứ sách ai mà mua. Nhiều ý tưởng thật vui nhộn.

Hủ tiếu Mỹ Tho, hủ tiếu mì Sài Gòn Chợ Lớn, hủ tiếu Sa Đéc, hủ tiếu Nam Vang hay phở khô Gia Lai v.v. cái nào mà chả là hủ tiếu. Đến cái món ăn ”cứu đói” như bánh mì còn được vẽ vời ra không biết bao nhiêu loại nữa là. Quán bún trứ danh 80 năm trong hẻm Sài Gòn, gói xôi ăn 1 lần là nhớ mãi v.v. và nhiều thứ tương tự như vậy, nghe rất mắc cười.

Một lần tôi đi Phnom Penh, buổi sáng ăn dĩa cơm tấm, nói với đứa em, bên này cũng ăn cơm tấm giống Việt Nam quá. Sau này về mới biết món này có tên gọi là Bai sach chrouk. Chuyên gia ẩm thực sẽ phân biệt được, còn tôi thì nghĩ đó là cơm.

Trong nhiều bài viết, tôi từng nói rằng món [ăn] nào thì cũng thế thôi. Định danh và phân loại, đề cao hay hạ thấp là do người mình tự [huyễn hoặc] nghĩ ra.

Chuyện trị bệnh

Giờ bệnh thì đi bác sĩ Tây y trước. Tây y trong nước không hết thì Tây y ngoài nước. Tây y các nước cứu không nổi thì quay về Đông y, trị liệu không dù thuốc, tập môn này môn kia v.v. cầu thầy ở An Giang, thầy ở Vĩnh Long, thầy ở Đồng Nai, thầy ở Buôn Mê Thuộc, thầy ở Nghệ An v.v. vái tứ phương, phương nào cũng có cao nhân cả.

Tôi nói với các bạn thế này, Đông y có hàng vạn bài thuốc nhưng triết lý thì rất đơn giản, nhiều người làm cho nó phức tạp, vẽ ra đủ thứ trò chứ thật ra có gì đâu. Mỗi thầy ”tủ” vài bài, gia giảm [giữa] các vị, gặp bệnh nhân thì thảy ra, hên thì hết, xui thì thôi. Cơ thể con người là một tiểu vũ trụ, y học Đông – Tây đừng mong hiểu được gì nhiều.

Mình không tự giúp mình thi không có thần y nào giúp được đâu. Không phải vô duyên vô cớ mà mỗi người đều mắc phải bệnh này hay bệnh kia. Đừng nghĩ rằng tiền có thể mua được sức khỏe [thực sự].

Chuyện học thi

Từ năm 2006 đến 2019, đề thi đại học [tên gọi trước kia] và đề thi THPT quốc gia [tên gọi trong mấy năm nay]. Tất cả đều sử dụng dạng thức trắc nghiệm (trừ trường hợp có phần viết lại câu và đoạn văn 140 từ trong năm 2015 và 2016) với số lượng câu hỏi mỗi đề như sau:

  • 2017-2019: 50 câu, 24 mã đề, nhiều phiên bản đề
  • 2015-2016: 64 câu + 5 viết câu + 1 viết đoạn, 1 phiên bản đề
  • 2007-2014: 80 câu, 6 mã đề, 1 phiên bản đề
  • 2006: 70 câu, 1 phiên bản đề

Đề thi tập trung vào một số kĩ năng chính, bao gồm [1] từ vựng & ngữ pháp, [2] nghi thức giao tiếp, [3] nhận dạng lỗi trong câu, [4] tìm từ đồng nghĩa, trái nghĩa, [5] nối câu, [6] chọn câu gần nghĩa [7] điền từ trong đoạn văn và [8] đọc hiểu đoạn.

Bên dưới là câu hỏi phần nhận dạng lỗi trong câu của 4 mã đề (401, 402, 403 và 404) của kì thi năm 2019 vừa mới kết thúc.

Nếu được chọn, các bạn sẽ chọn mã đề nào trong số những mã đề ở trên?

Làm một thống kê nhỏ thì thấy trong suốt 13 năm qua, đề thi vẫn duy trì phần nhận dạng lỗi trong câu (error recognition) với tổng số 106 câu hỏi. Dạng câu hỏi này rất dễ tìm thấy ở bài thi TOEFL® ITP hoặc TOEIC® phiên bản cũ và thường được sử dụng để kiểm tra [thuần] ngữ pháp.

Tôi đếm “thủ công”, không hơn chục điểm ngữ pháp xuất hiện trong phần này. Lời khuyên ở đây [cho người cần nghe] là [giáo viên và] học sinh cứ lấy đề cũ giải cho hết trước, muốn luyện thêm thì làm các phần tương tự trong đề thi TOEFL® ITP hoặc TOEIC® như vừa nói, rất dễ lấy trọn điểm. Cả đề thi này cũng vậy. Thầy cô sẽ trở thành giáo viên giỏi và học sinh đều sẽ thành tài.

Thật ra, trong các bài thi chuẩn hóa tiếng Anh [và ngôn ngữ nói chung] hiện hay, người ta hướng tới việc kiểm tra, đánh giá và dự báo khả năng sử dụng tiếng Anh chứ không phải kiến thức tiếng Anh của thí sinh.

Nói đơn giản là học viên biết bao nhiêu thì mặc kệ, quan trọng là người đó tận dụng và khai thác những cái mình biết để làm một việc cụ thể trong học tập và công việc như thế nào. Học viên biết bao nhiêu từ và cấu trúc câu thì đó là việc học tập cá nhân; vấn đề là có thể thuyết trình (presentation), viết được bài luận (essay) và cái luận văn (dissertation) một cách rõ ràng và hiệu quá hay không. Để làm những chuyện này, không cần phải học quá nhiều hay biết quá nhiều thứ rắc rối, tốn thời gian. Ai đã từng viết một luận văn bằng tiếng Anh thì giở ra xem mình đã dùng bao nhiêu cấu trúc câu, bao nhiêu động từ. Nếu chưa từng viết thì cứ thử ”nghiên cứu” một luận văn của người khác xem thế nào, xem người ta có dùng hết kho tàng ngôn ngữ Anh hay không.

Người ta ngày càng hướng tới một thứ tiếng Anh [quốc tế] phổ quát, đơn giản với ít điểm ngữ pháp và ngôn từ ít rắc rối hơn. Vì vậy, dạng câu hỏi nhận dạng lỗi trong câu không còn lý do gì để tồn tại.

Nhiều phần thi khác cũng tương tự như vậy. Học và ôn luyện cho bài thi tiếng Anh THPT quốc gia không có gì phức tạp nếu nhìn ra tổng thể và bản chất. Điểm 8-9 không khó khăn gì mấy, đó là tôi nói nghiêm túc, mất vài chục giờ là xong. Chỉ xui là học sinh học không đúng cái cần học, không học với bậc thầy. Cái này tôi nói nhiều lần trong các bài viết (tham khảo bên dưới).

Có nhiều bạn ”thêm” (add, invite) tôi vào các nhóm câu lạc bộ học tiếng Anh trên mạng xã hội. Tôi không tham gia bất kì hội nhóm online hay offline nào cả. Tôi nói thế này, các bạn không cần chạy tới chạy lui, nhóm nào cũng vào, hội gì cũng có mặt, cái gì cũng xem, phí thời gian mà không ích lợi gì đâu.

Chúc tất cả chúng ta có cơ hội trở thành người tự do [dù chỉ là trong tư tưởng].


Tham khảo chuyên mục

Xem thẻ > bài thi chuẩn hóa

Tham khảo vài bài viết